Η Γ΄ Κυριακή του Ματθαίου: Η Θεία Πρόνοια και η αναζήτηση της Βασιλείας του Θεού
Η Γ΄ Κυριακή του Ματθαίου μάς εισάγει σε ένα από τα πλέον ουσιώδη και διαχρονικά μηνύματα του Ευαγγελίου, το οποίο αφορά τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, τη δημιουργία και τα αγαθά του κόσμου. Ο λόγος του Κυρίου, όπως καταγράφεται στην Επί του Όρους Ομιλία, δεν αποτελεί απλώς μια ηθική διδασκαλία περί αποφυγής της μέριμνας, αλλά μια βαθιά θεολογική αποκάλυψη για τη Θεία Πρόνοια και τον αληθινό προορισμό του ανθρώπου.
«Μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν τί φάγητε καὶ τί πίητε, μηδὲ τῷ σώματι ὑμῶν τί ἐνδύσησθε.»
| Ματθ. 6,25 |
Με τα λόγια αυτά ο Χριστός δεν καταργεί την εργασία ούτε υποτιμά τις πραγματικές ανάγκες της ανθρώπινης ζωής. Άλλωστε ο ίδιος ο Θεός έθεσε τον άνθρωπο να εργάζεται και να καλλιεργεί τον κόσμο. Εκείνο που καταδικάζει είναι η υπερβολική μέριμνα, το άγχος και η εσωτερική δουλεία που γεννά η έλλειψη εμπιστοσύνης προς τον Θεό. Ο άνθρωπος της πτώσεως συχνά αναζητά ασφάλεια στα υλικά αγαθά, λησμονώντας ότι η ζωή του βρίσκεται στα χέρια του Δημιουργού του.
Η Εκκλησία διδάσκει ότι ο Θεός δεν δημιούργησε τον κόσμο και στη συνέχεια τον εγκατέλειψε στην τύχη του. Ολόκληρη η δημιουργία συντηρείται και κυβερνάται από τη Θεία Πρόνοια, η οποία αποτελεί έκφραση της άπειρης αγάπης και σοφίας του Θεού.
«Οὐδὲν τῶν γινομένων ἄνευ τῆς τοῦ Θεοῦ προνοίας γίνεται.»
| Μέγας Βασίλειος, Εἰς τὴν Ἑξαήμερον, PG 29, 9 |
Για να καταστήσει κατανοητή αυτή την αλήθεια, ο Κύριος στρέφει το βλέμμα των ακροατών Του προς τη δημιουργία.
«Ἐμβλέψατε εἰς τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι οὐ σπείρουσιν οὐδὲ θερίζουσιν οὐδὲ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά.»
| Ματθ. 6,26 |
Τα πτηνά του ουρανού και τα κρίνα του αγρού γίνονται ζωντανές μαρτυρίες της πατρικής φροντίδας του Θεού. Εάν ο Θεός φροντίζει για τα άλογα δημιουργήματά Του, πόσο περισσότερο φροντίζει τον άνθρωπο, ο οποίος πλάστηκε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν Του και κλήθηκε να γίνει μέτοχος της αιώνιας ζωής.
«Καταμάθετε τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ πῶς αὐξάνει.»
| Ματθ. 6,28 |
Η αγωνία για τα υλικά αγαθά δεν είναι απλώς ψυχολογικό φαινόμενο. Σύμφωνα με την πατερική θεολογία αποτελεί πνευματικό νόσημα, διότι αποκαλύπτει μια καρδιά που δυσκολεύεται να εμπιστευθεί τον Θεό. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διευκρινίζει ότι ο Κύριος δεν απορρίπτει τον ανθρώπινο κόπο αλλά την αγχώδη προσκόλληση στα γήινα.
«Οὐ τὴν ἐργασίαν ἀναιρεῖ, ἀλλὰ τὴν περιττὴν φροντίδα.»
| Ἰωάννης Χρυσόστομος, PG 57, 229 |
Η περικοπή αρχίζει με μία ακόμη σπουδαία θεολογική αλήθεια:
«Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός.»
| Ματθ. 6,22 |
Οι άγιοι Πατέρες ερμηνεύουν τον «οφθαλμό» ως τον νου της ψυχής. Όταν ο νους είναι καθαρός και στραμμένος προς τον Θεό, φωτίζεται ολόκληρη η ύπαρξη του ανθρώπου. Όταν όμως κυριαρχείται από την πλεονεξία, τη φιλαυτία και τα πάθη, τότε σκοτίζεται η καρδιά και ο άνθρωπος χάνει τον προσανατολισμό του.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν αντιλαμβάνεται τη σωτηρία ως απλή ηθική βελτίωση, αλλά ως αποκατάσταση της κοινωνίας του ανθρώπου με τον Θεό. Γι’ αυτό και το Ευαγγέλιο καταλήγει στην κορυφαία προτροπή:
«Ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ.»
| Ματθ. 6,33 |
Η Βασιλεία του Θεού δεν είναι μια ιδεολογία ούτε μια μελλοντική μόνο πραγματικότητα. Είναι η παρουσία του Θεού στη ζωή του ανθρώπου, η κοινωνία με τον Χριστό, η μετοχή στη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Όλη η πνευματική ζωή της Εκκλησίας, η προσευχή, τα Μυστήρια, η άσκηση και η μετάνοια αποβλέπουν ακριβώς σε αυτή την κοινωνία.
Ο άγιος Αθανάσιος ο Μέγας εκφράζει αυτή την αλήθεια με τρόπο μοναδικό:
«Αὐτὸς γὰρ ἐνηνθρώπησεν, ἵνα ἡμεῖς θεοποιηθῶμεν.»
| Ἀθανάσιος ὁ Μέγας, Περί Ενανθρωπήσεως, PG 25, 192B |
Ο άνθρωπος δεν δημιουργήθηκε απλώς για να επιβιώσει μέσα στον κόσμο, αλλά για να ενωθεί με τον Θεό. Αυτός είναι ο τελικός σκοπός της υπάρξεώς του και η ύψιστη κλήση του.
Σε μια εποχή όπου η ανασφάλεια, η αγωνία και η αναζήτηση υλικών βεβαιοτήτων κυριαρχούν στη ζωή πολλών ανθρώπων, ο λόγος του Χριστού ακούγεται περισσότερο επίκαιρος από ποτέ. Η Εκκλησία δεν υπόσχεται μια ζωή χωρίς δοκιμασίες, αλλά μαρτυρεί ότι μέσα σε κάθε δυσκολία ο άνθρωπος δεν είναι μόνος. Ο Θεός γνωρίζει τις ανάγκες των παιδιών Του και συνοδεύει τη ζωή τους με την άπειρη πρόνοια και αγάπη Του.
Η Γ΄ Κυριακή του Ματθαίου μάς καλεί να μεταθέσουμε το κέντρο της ζωής μας από τις μέριμνες του κόσμου στον ίδιο τον Θεό. Να εμπιστευθούμε περισσότερο τη θεία αγάπη και λιγότερο τις ανθρώπινες βεβαιότητες. Να αναζητήσουμε πρώτα τη Βασιλεία Του, έχοντας τη βεβαιότητα ότι Εκείνος γνωρίζει όσα έχουμε ανάγκη και ότι η σωτηρία, η ειρήνη και η αληθινή πληρότητα βρίσκονται μόνο κοντά Του.
«Ζητεῖτε δὲ πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καὶ ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν.»
| Ματθ. 6,33 |
