Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού

Ο Σταυρός ως φανέρωση της σωτηριώδους αγάπης του Θεού

Η Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού προετοιμάζει την Εκκλησία για τη μεγάλη δεσποτική εορτή της 14ης Σεπτεμβρίου. Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της ημέρας μάς εισάγει στο βαθύτερο νόημα του Σταυρού: δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό γεγονός οδύνης ούτε ένα εξωτερικό θρησκευτικό σύμβολο, αλλά τη φανέρωση της ανείπωτης αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο.

Ο ευαγγελιστής Ιωάννης καταγράφει τη συνομιλία του Κυρίου με τον Νικόδημο. Ο Χριστός παραπέμπει στο γεγονός της Παλαιάς Διαθήκης, όταν ο Μωυσής, με εντολή του Θεού, ύψωσε στην έρημο τον χάλκινο όφι. Όσοι από τους Ισραηλίτες είχαν πληγωθεί από τα δηλητηριώδη φίδια και τον ατένιζαν με πίστη, θεραπεύονταν και σώζονταν από τον θάνατο.

«Καὶ καθὼς Μωυσῆς ὕψωσε τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον».
(Ιω. 3, 14–15)

Το περιστατικό αυτό αποτελεί προτύπωση του Σταυρού του Χριστού. Η αμαρτία έχει πληγώσει βαθιά την ανθρώπινη ύπαρξη· έχει εισαγάγει τον χωρισμό από τον Θεό, τη φθορά και τον θάνατο. Ο Εσταυρωμένος όμως Χριστός γίνεται η θεραπεία της πληγωμένης ανθρώπινης φύσεως. Όποιος στρέφεται προς Αυτόν με πίστη δεν παραμένει αιχμάλωτος της απελπισίας και του θανάτου, αλλά δέχεται το δώρο της αιωνίου ζωής.

Η «ύψωση» του Υιού του ανθρώπου δηλώνει βεβαίως τη Σταύρωση, συγχρόνως όμως φανερώνει και τη δόξα Του. Εκεί όπου ο κόσμος βλέπει εξωτερικά την ατιμία, την αδυναμία και την ήττα, η Εκκλησία βλέπει την υπέρτατη νίκη της αγάπης. Ο Χριστός δεν κατέρχεται από τον Σταυρό για να επιβληθεί· παραμένει επάνω σε αυτόν ελεύθερα, προσφέροντας τον εαυτό Του για τη σωτηρία του κόσμου.

«Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον».
(Ιω. 3, 16)

Στα λόγια αυτά συνοψίζεται ολόκληρο το μυστήριο της θείας οικονομίας. Ο Θεός δεν αποστρέφεται τον πεσμένο άνθρωπο ούτε τον εγκαταλείπει στη φθορά του. Τον αναζητεί, τον πλησιάζει και προσφέρει για χάρη του τον Μονογενή Υιό Του. Η σταυρική θυσία είναι η ελεύθερη προσφορά της θείας αγάπης, η οποία φθάνει μέχρι το έσχατο όριο της κενώσεως.

Ο Τίμιος Σταυρός δεν χωρίζεται ποτέ από την Ανάσταση. Είναι το ξύλο πάνω στο οποίο συντρίβεται η δύναμη του θανάτου και ανοίγεται για τον άνθρωπο ο δρόμος της ζωής. Γι’ αυτό η Εκκλησία τον προσκυνεί με ευλάβεια και τον ονομάζει ζωοποιό· διότι διά του Σταυρού ήλθε στον κόσμο η χαρά της Αναστάσεως.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι ο Σταυρός είναι η κατάλυση της έχθρας, η συμφιλίωση του ανθρώπου με τον Θεό και η πηγή των μεγίστων αγαθών. Ο πιστός καλείται, επομένως, να μη βλέπει τον Σταυρό ως μοιραίο βάρος, αλλά ως οδό ελευθερίας: ως πρόσκληση για ταπείνωση, συγχώρηση, υπομονή και θυσιαστική αγάπη.

«Ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι».
(Μάρκ. 8, 34)

Καθώς πλησιάζουμε στην εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, ας στρέψουμε το βλέμμα και την καρδιά μας προς τον Εσταυρωμένο και Αναστημένο Κύριο. Μέσα στον Σταυρό Του βρίσκονται η συγχώρηση, η θεραπεία, η ελπίδα και η αιώνια ζωή!

Ενδεικτική ορθόδοξη βιβλιογραφία

• Η Αγία Γραφή, Παλαιά και Καινή Διαθήκη, Εκδόσεις Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος.
• Αγίου Αθανασίου του Μεγάλου, Περί Ενανθρωπήσεως του Λόγου, Εκδόσεις Αποστολικής Διακονίας.
• Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Ομιλίες εις το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον, Πατερικές Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς».
• Αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, Λόγος ΜΕ΄: Εις το Άγιον Πάσχα, Πατερικές Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς».
• Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου Πίστεως, Πατερικές Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς».